Ngành công nghiệp NFT đang ngày càng phổ biến hơn. Các nghệ sĩ, studio và thương hiệu lớn tham gia đông đúc đặt ra thách thức đối với không gian NFT, bắt buộc các dự án phải vật lộn tìm ra phương pháp tốt nhất để bảo vệ tài sản trí tuệ. Trong khi Bored Ape Yacht Club tuân thủ quyền sở hữu trí tuệ nghiêm ngặt và sẵn sàng đưa mọi người ra tòa nếu vi phạm; hay CryptoKitties sử dụng giấy phép NFT để quản lý tài sản thì một trào lưu mới đã bắt đầu manh nha.

CC0 là gì?

Các vấn đề về bản quyền là nguồn gốc gây nên sự xung đột giữa các thương hiệu, người sáng tạo và cộng đồng sử dụng sản phẩm. Đặc biệt, một số vụ kiện liên quan đến NFT đã được đệ trình lên tòa án để giải quyết quyền lợi giữa các bên liên quan. Một ví dụ điển hình là “Roc-A-Fella Records Inc. v. Damon Dash” – vụ tranh chấp về chủ sở hữu bản quyền của Reational Doubt – album đầu tay của Jay-Z – khi bên sở hữu có ý định tạo và bán NFT.

Sự bất hòa về lợi ích giữa các bên thúc đẩy cộng đồng sử dụng Creative Commons 0 (CC0) để giải quyết. Trong đó “0” mang ý nghĩa với “không có quyền nào” đối với tài sản trí tuệ của dự án. Đây là một loại bản quyền cho phép người sáng tạo từ bỏ quyền lợi hợp pháp đối với tác phẩm của họ và đưa tác phẩm đó vào nhóm sử dụng công cộng gần như ngay lập tức.

Creative Commons 0 (CC0) cho phép người sáng tạo đóng góp tác phẩm để cộng đồng cùng sử dụng. Nguồn: Bankless

Khi nghĩ về NFT, người mua có thể sở hữu nghệ thuật trên NFT của họ và sử dụng nó cho bất kỳ mục đích nào – tiếp thị, thay đổi, tạo thương hiệu hay bất cứ điều gì mà họ có thể nghĩ ra. Trên thực tế, giấy phép CC0 có nghĩa là bạn thậm chí không cần phải sở hữu NFT mà vẫn có thể sử dụng chúng nếu muốn.

Những bộ sưu tập nào đang sử dụng CC0 và tại sao?

Một trong những dự án đầu tiên sử dụng giấy phép CC0 là Nouns. Ý tưởng đằng sau dự án là xây dựng một cộng đồng, và sau đó là một DAO, thúc đẩy sự đổi mới bằng cách sử dụng các ký tự Nouns để tạo ra công cụ phái sinh (các dự án mới dựa trên nó). Họ đã ra mắt bộ sưu tập kính râm, LilNouns NFT và nhiều sáng kiến ​​khác được đề xuất trên trang của họ.

Moonbirds đã chuyển sang CC0 vào tháng 8. Nguồn: Moonbirds

Moonbirds lại đi theo một con đường khác. Dự án NFT này bắt đầu với một giấy phép “thông thường” nhưng vào tháng 8, nó cũng chuyển sang CC0. Kể từ ngày 22/8, các bộ sưu tập hàng đầu đang sử dụng CC0 làm mô hình giấy phép phân phối có thể kể đến như Nouns, Lil Nouns, Mfers, Goblintownwtf, CrypToadz, XCOPYART, Cryptodickbutts, lootproject, Moonbirds, Oddities_xyz, Terraforms…

Nouns là dự án NFT thành công rực rỡ với mô hình giấy phép CC0. Nguồn: Nouns

Và tại sao họ làm điều đó?

Ý tưởng ban đầu là quảng bá dự án đến nhiều đối tượng hơn và tăng thêm giá trị cho dự án. Với nhiều cơ hội tương tác thông qua các bộ sưu tập phái sinh, hàng hóa liên quan đến nghệ thuật gốc và một cộng đồng lớn hơn, sự quan tâm đến bộ sưu tập sẽ tăng lên, mang lại lợi ích cho người sáng tạo và chủ sở hữu NFT. Vì vậy, việc cho đi quyền sở hữu độc nhất đối với bộ sưu tập NFT thực sự có thể mang lại lợi ích cho những bên liên quan chứ không chỉ gói gọn trong các giá trị kinh tế.

  • Người sáng tạo/DAO thường vẫn nhận được tiền bản quyền trên thị trường thứ cấp.
  • Khuyến khích việc tạo ra các sản phẩm phái sinh, thúc đẩy sự chú ý nhiều hơn đến bộ sưu tập gốc.
  • Các công cụ phái sinh thường cung cấp chiến dịch airdrop (hoặc chương trình whitelist) cho những người nắm giữ tác phẩm gốc.
  • Người sáng tạo/DAO có thể tài trợ cho các dự án mới để nâng cao mức độ phổ biến của bộ sưu tập.

So sánh thị trường: CC0 với các loại giấy phép khác (về volume giao dịch và số lượng giao dịch)

Trong 30 ngày qua, top 10 bộ sưu tập NFT hàng đầu về volume giao dịch không có giấy phép CC0 có tổng cộng 168 triệu USD.

Volume giao dịch của top 10 bộ sưu tập NFT không dùng giấy phép CC0 trong vòng 30 ngày qua. Nguồn: Footprint Analytics

Trong khoảng thời gian tương tự, Volume giao dịch của 5 bộ sưu tập hàng đầu sử dụng CC0 là 32 triệu USD. Con số này chiếm khoảng 27% volume giao dịch so với nhóm trên.

Volume giao dịch của 5 bộ sưu tập NFT giấy phép CC0 trong vòng 30 ngày qua. Nguồn: Footprint Analytics

Tiếp theo là tổng số giao dịch trong 30 ngày qua cho top 10 bộ sưu tập NFT hàng đầu không dùng CC0 là 89.177 giao dịch.

Tổng số giao dịch của top 10 bộ sưu tập NFT không dùng giấy phép CC0. Nguồn: Footprint Analytics

Tương tự, đối với bộ sưu tập CC0, con số này là 7140 giao dịch, chiếm 8%.

Tổng số giao dịch của 5 bộ sưu tập NFT giấy phép CC0 nổi bật nhất. Nguồn: Footprint Analytics

27% volume giao dịch và 8% số giao dịch là những con số khả quan trong giai đoạn hiện nay. Những chỉ số này sẽ tăng lên khi ngày càng nhiều dự án NFT chuyển sang mô hình cấp phép này.

Tác phẩm “Right-click and Save As Guy” của XCOPY. Nguồn: XCOPY

XCOPY – nhà sáng tạo NFT mang tính biểu tượng – chuyển quyền sở hữu tác phẩm nghệ thuật mang tên “Right-click and Save As Guy” thành giấy phép CC0 vào tháng 1/2021. Chính CC0 này đã tạo ra rất nhiều sản phẩm phái sinh. Chúng vẫn sẵn sàng để giao dịch và mang lại nhiều khả năng hiển thị hơn cho tác phẩm nghệ thuật gốc. Sau thông báo chuyển đổi sang CC0 của Moonbirds, một sự bùng nổ về các sản phẩm phái sinh của dự án xuất hiện với tần suất cao.

Mournbirds – sản phẩm được tạo ra sau khi Moonbirds chuyển sang CC0. Nguồn: Mournbirds

Kết luận

CC0 chắc chắn không phải là xu hướng “sớm nở tối tàn”, đặc biệt là với trường hợp thành công vang dội như Nouns. Moonbirds đã công bố kế hoạch chuyển sang DAO để giám sát và khuyến khích việc sử dụng logo/thương hiệu của họ, nên quá trình phát hành bản quyền trên bộ sưu tập và chia sẻ hướng đi của nó với những người nắm giữ NFT (DAO) là một trong những bước phát triển thú vị đối với nhà đầu tư. CC0 mang đến trải nghiệm mới khi họ có thể sở hữu thương hiệu bằng cách tham gia một phần trong bộ sưu tập.

Leave a Reply