Sui blockchain là gì?

Sui là dự án blockchain layer-1 phi tập trung thế hệ mới, được xây dựng trên ngôn ngữ lập trình MOVE, vốn do Facebook tạo ra cho Diem. Nền tảng hợp đồng thông minh này có hiệu suất cao theo cấu trúc Monolithic. Monolithic là blockchain đảm nhận xử lý tất cả tác vụ, công việc và trên một mạng lưới duy nhất. Sui xử lý các giao dịch song song, sử dụng hiệu quả các tài nguyên và mở rộng thông lượng. 

Sui là blockchain có tốc độ và khả năng mở rộng cao nhờ vào tối ưu hóa các giao dịch đơn giản. Ưu điểm nổi bật của dự án là khả năng mở rộng (scalability) và độ trễ thấp (low-latency). Sui có khả năng mở rộng lên đến vài trăm ngàn TPS (số lượng giao dịch xử lý trong mỗi giây) và thời gian khối dao động từ 2 – 3s. Đây là ưu điểm nổi trội trong các hệ thống thanh toán vì nó có thể bảo vệ người dùng khỏi lỗi trung lập như người nhận nhận được khoản thanh toán hai lần.

Sui là dự án blockchain layer-1 phi tập trung thế hệ mới. Nguồn: Sui blockchain

Sui blockchain hoạt động như thế nào?

Sui là sổ cái phân tán lưu trữ tập hợp các đối tượng có thể lập trình và gắn liền với một ID duy nhất. Validator (người xác thực) trên Sui phê duyệt và thực hiện các giao dịch song song bằng cách sử dụng Byzantine Consistent Broadcast với thông lượng cao. 

Trong blockchain Sui, mỗi giao dịch được xem là sự tương tác giữa người dùng với nhau hoặc với tài sản. Sui tổ chức dữ liệu thành các đối tượng độc lập (object) và xử lý chúng song song. Sự phân chia này giúp hệ thống tối ưu hóa quy trình làm việc phù hợp với từng loại tài sản khác nhau. 

  • Đối tượng được sở hữu (Owned object): đã có chủ và chỉ có thể được sửa đổi bởi chủ sở hữu của nó.
  • Đối tượng dùng chung (Shared object): không có chủ sở hữu cụ thể, có thể được sửa đổi bởi nhiều người dùng mà không cần bất kỳ sự cho phép nào.
  • Đối tượng chỉ xem (Read-only object): không có chủ sở hữu độc quyền nhưng cũng không thể sửa đổi sau khi công bố; read-only object được dùng trong các giao dịch bởi tất cả người dùng.

Sui sử dụng sự khác biệt giữa các nhóm đối tượng để bỏ qua sự đồng thuận đối với nhóm owned object, nhờ đó độ trễ thấp hơn nhiều vì khách hàng nhận được xác nhận gần như ngay lập tức. Các giao dịch trong Sui không cần phải quan tâm đến thời gian khối (block time). Tuy nhiên, người dùng cũng cần lưu ý vì ưu điểm này đồng nghĩa với việc người gửi chỉ có thể gửi một giao dịch tại một thời điểm nhất định. Đối với giao dịch phức tạp hơn liên quan đến shared object, Sui sử dụng mempool dựa trên Narwhal – Tusk DAG và BFT consensus để xử lý.

Sui blockchain có 2 hướng xử lý để đạt được đồng thuận:

  • Byzantine Consistent Broadcast (BCB): cho các giao dịch độc lập không phụ thuộc vào các phần khác của blockchain, thường liên quan tới owned object và read-only object.
  • Byzantine Fault-Tolerant (BFT) consensus: cho các giao dịch phức tạp có liên quan tới shared object, chúng được sắp xếp và xử lý tuần tự.

Như vậy, các giao dịch độc lập được xử lý song song và chỉ yêu cầu sự đồng thuận với giao dịch phức tạp. Từ đó giảm độ trễ, cải thiện thông lượng và dễ dàng mở rộng tuyến tính theo chiều ngang. 

Mục đích của dự án là mở rộng hệ sinh thái của Web3. Nguồn: Twitter của Sui blockchain

Điểm vượt trội của Sui blockchain 

Sui blockchain có thể mở rộng quy mô vô hạn theo chiều ngang từ đó đáp ứng nhu cầu ứng dụng lớn mà vẫn duy trì chi phí vận hành rất thấp cho mỗi giao dịch. Điểm đột phá của blockchain này là đã loại bỏ được nút thắt quan trọng mà các blockchain hiện tại mắc phải. 

Trong các chuỗi khối truyền thống, giao dịch dù độc lập hay không đều bị đẩy vào các block sắp xếp tuần tự, hệ thống phải tạo ra sức mạnh lớn hơn nhiều mức cần thiết để xử lý chúng. Điều này không chỉ làm thời gian vận hành kéo dài mà chi phí cũng tăng lên rất nhiều.

Trong khi đó, Sui blockchain giải quyết công việc bằng cách tổ chức dữ liệu thành các đối tượng độc lập, các giao dịch được thực hiện song song, giảm thiểu thời gian xử lý. Điều này đạt được là nhờ chương trình xử lý Byzantine Consistent Broadcast (BCB), giúp loại bỏ chi phí không cần thiết mà vẫn đảm bảo độ an toàn cho hệ thống. 

Sự cải tiến về ngôn ngữ lập trình và mô hình vận hành độc đáo của Sui tạo ra khả năng mở rộng chưa từng có và giải quyết các giao dịch ngay lập tức. Các validator của Sui còn có thể được hỗ trợ bởi worker để tăng công suất xử lý giao dịch. Phí gas của Sui cũng thấp hơn so với nhiều blockchain truyền thống ngay cả khi lưu lượng mạng tăng cao. Những lợi ích này mang lại trải nghiệm người dùng tốt hơn cho các ứng dụng Web3.

Nền tảng công nghệ của Sui blockchain

Sui blockchain có thể mở rộng theo chiều ngang, hỗ trợ hàng triệu giao dịch mỗi giây mà không cần các node chuyên dụng là nhờ vào sự kết hợp giữa ngôn ngữ lập trình MOVE và thuật toán Narwhal – Tusk. Các nhà phát triển và người dùng có thể loại bỏ nỗi lo tiêu tốn do đầu tư vào phần cứng như các blockchain cũ vì Sui đã loại bỏ sự tham gia của các node chuyên dụng – yêu cần cấu hình mạnh mẽ để xử lý nhanh và nhiều giao dịch hơn. 

Ngôn ngữ lập trình MOVE

MOVE là ngôn ngữ lập trình riêng, dựa trên “người tiền nhiệm” RUST, và được phát triển bởi dự án Libra của Facebook. MOVE được thiết kế cho việc thực thi song song và dành riêng để phát triển các ứng dụng trong Sui blockchain. 

Sui có ưu điểm nổi bật là giao dịch nhanh chóng và khả năng mở rộng cao. Nguồn: Sui blockchain

Đội ngũ phát triển Sui rút kinh nghiệm từ những lỗ hổng của Solidity – ngôn ngữ lập trình của Ethereum – để cải tiến MOVE so với bản gốc của nó. Những cập nhật mới tập trung vào tính an toàn, đảm bảo tính minh bạch và ngăn chặn sự rò rỉ dữ liệu. Nếu như các ngôn ngữ lập trình thế hệ trước lưu trữ tài sản trên bản đồ băm và khóa trong hợp đồng thì MOVE cho phép người dùng tự phân loại tài sản kỹ thuật số thành các object tùy chỉnh, thuận tiện cho quá trình xử lý.

Thuật toán đồng thuận Narwhal-Tusk

Narhal – Tusk là thuật toán đồng thuận tách biệt quá trình truyền dữ liệu với quá trình đồng thuận giao dịch. Cơ chế mới này giúp giải quyết vấn đề Mempool – sự đồng thuận trong các thiết kế blockchain truyền thống như Ethereum và Bitcoin.

Thuật toán chú trọng 2 nhiệm vụ khác nhau chạy song song:

  • Narwhal: đảm bảo tính khả dụng của dữ liệu, đẩy nhanh quá trình đồng thuận.
  • Tusk: xác định thứ tự cụ thể của dữ liệu.

Thuật toán này từng được sử dụng bởi một số blockchain như Celo, Sommelier. Narwhal – Tusk có thể được dùng đồng thời với các thuật toán đồng thuận khác như HotStuff, BFT, Tendermint… 

TPS vượt trội so với những người tiền nhiệm

Hiệu suất làm việc và thông lượng của Sui blockchain đều rất lớn. Một số thử nghiệm ghi nhận hiệu suất lên đến 120.000 TPS. Đây là con số rất lớn khi so sánh với 15 TPS của Ethereum hay 65.000 TPS của Solana.

Phí gas ổn định

Phí gas là một trong những vấn đề khiến nhà đầu tư đau đầu. Đa phần các blockchain hiện nay đều có phí gas biến động mạnh theo nhu cầu thị trường. Sui thiết kế một cơ chế đặc biệt để giữ phi gas ở mức ổn định và có thể dự đoán trước. Sui hoạt động theo mốc thời gian gọi là epoch (mỗi epoch là 24h) và nhóm validator thay đổi mỗi epoch. Tại thời điểm bắt đầu, nhóm validator mới vote một mức phí gas tham khảo dùng cố định cho cả epoch đó. Sau khi kết thúc mỗi epoch, nhóm validator của epoch tiếp theo vote mức mới. 

Sau đó, protocol cung cấp mức thưởng khuyến khích để các validator giữ mức phí gần sát với giá tham khảo trong suốt epoch. Phí gas nhờ đó mà ổn định hơn trong khoảng thời gian tương đối dài. Khi phí gas duy trì ổn định, các giao dịch trong mạng lưới cũng được xử lý với tốc độ dễ nhanh hơn. 

Bên cạnh đó, vì đây là blockchain có khả năng mở rộng thông lượng theo quy mô tuyến tính với điều kiện có thêm nhiều người tham gia làm việc (worker) nên các validator có thể thêm các worker tương ứng với tỷ lệ tăng trong nhu cầu sử dụng. Đây cũng là cách giữ phí gas ổn định, giúp người dùng có trải nghiệm tốt hơn.

Khả năng mở rộng

Khả năng mở rộng là một trong những điểm độc đáo của Sui blockchain. Cách mở rộng của Sui khác hoàn toàn với Solana hay Internet Computer (mở rộng theo chiều dọc) và có phần hơi giống với Ethereum 2.0 (mở rộng theo chiều ngang). Đây là kết quả của khả năng xử lý giao dịch song song chứ không phải sắp xếp theo thứ tự rồi giải quyết dần dần như đa phần các blockchain hiện nay.

Các mốc phát triển của Sui blockchain

Series A

  • Thời gian: 6/12/2021
  • Vốn huy động được: 36 triệu USD
  • Đơn vị dẫn đầu: a16z
  • Nhà đầu tư khác: NFX, Scribble Ventures, Redpoint, Lightspeed Venture Partners, Electric Capital, Samsung NEXT, Slow Ventures, Standard Crypto, Coinbase Ventures

Series B 

  • Thời gian: 8/9/2022
  • Vốn huy động được: 300 triệu USD 
  • Đơn vị dẫn đầu: FTX Ventures 
  • Nhà đầu tư khác: a16z, Jump Crypto,  Apollo, Binance Labs, Franklin Templeton, Coinbase Ventures, Circle Ventures, Lightspeed Venture Partners, Sino Global, Dentsu Ventures, Greenoaks Capital, O’Leary Ventures...

Từ sau vòng Series A vào cuối năm 2021, Sui đã bắt đầu đẩy mạnh các sự kiện. Mặc dù chỉ đang trong devnet nhưng cũng thu hút được sự quan tâm của cộng đồng. 

  • 22/3/2022: chính thức công bố, giới thiệu về đặc điểm, concept, hình thức mở rộng của Sui blockchain.
  • 6/5/2022: ra mắt devnet, mạng lưới dành cho các nhà phát triển thử nghiệm xây dựng sản phẩm.
  • 25/5/2022: công bố SUI tokenomic, giới thiệu mô hình kinh tế, phần thưởng khuyến khích, hướng sử dụng của SUI token.
  • 16/6/2022: Mysten Labs cho phép người dùng chạy fullnode trên devnet, đến nay có hơn 5.000 node từ 65 quốc gia và 271 thành phố trên thế giới.
  • 1/7/2022: nhà phát triển thông báo Sui Incentivized Testnet ra mắt trong khoảng tháng 8/2022, testnet bao gồm nhiều nhiệm vụ để người dùng kiểm tra chức năng, cơ chế của blockchain.
  • 19/7/2022: ra mắt ví Sui Wallet, giúp người dùng tương tác trực tiếp với các dapp, tạo địa chỉ ví và quản lý tài sản trên blockchain.
  • 3/8/2022: mở đăng ký tuyển chọn validator. Nếu được chọn, các validator được thưởng 2.000 SUI và có cơ hội trở thành validator trong mainnet.

Dự định của Sui là sau khi testnet hoạt động ổn định vào khoảng cuối năm 2022, Sui sẽ ra mắt phiên bản mainnet vào Q4/2022.

Hệ sinh thái Sui blockchain

Hệ sinh thái của Sui tuy còn rất mới nhưng có không ít dự án công bố triển khai trên mạng lưới này. Những dự án đầu tiên thuộc nhiều mảng khác nhau:

  • AMM/DEX: ứng viên đầu tiên là MovEX – phiên bản kết hợp của AMM và Order Book DEX, chạy trên cả Sui và Aptos. 
  • Infrastructure: có 2 dự án là Shinami và ChainX. Shinami cung cấp dịch vụ API và node cho các nhà phát triển trên Sui. ChainX là dự án Layer-2 cho BTC, có thể mở rộng iBTC sang các hệ sinh thái sử MOVE.
  • Wallet: bên cạnh Sui Wallet của Mysten Labs còn có ví Ethos của Nod Labs, dự án này đang được xây dựng trên devnet với bản early access.
  • NFT: mảng NFT phát triển rất tích cực trên Sui blockchain. Trong đó, Sui Punks là dự án collectible, BlueMove và Sui Gallery là marketplace. Đặc biệt, Sui Gallery đã tiến hành một số đợt airdrop đầu tiên, người dùng có thể mint NFT trên devnet. Bên cạnh đó, mảng Name Service cũng xuất hiện trên blockchain với tên miền đuôi “.sui”.

Có thể thấy tuy tuổi đời còn non trẻ nhưng hệ sinh thái về cơ bản tương đối phong phú. Xu hướng phát triển của các dự án trên Sui tập trung vào NFT, GameFi, DeFi và Social.

Thông tin cơ bản về SUI token

  • Token Name: SUI
  • Ticker: SUI
  • Blockchain: SUI
  • Token Type: Utility, Governance
  • Total Supply: 10.000.000.000 SUI
  • Circulating Supply: Đang cập nhật…

Chi tiết về tokenomic của Sui

  • Token gốc của dự án là SUI.
  • Phí gas: thưởng cho người tham gia vào cơ chế PoS, ngăn chặn các cuộc tấn công DoS.
  • Storage fund: người dùng phải trả phí trước để gửi vào quỹ và phân phối lại cho validator trong tương lai. Khi nhu cầu lưu trữ trên chuỗi tăng cao, validator sẽ nhận được phần thưởng bổ sung để bù đắp chi phí. Ngược lại, khi nhu cầu thấp, phần thưởng được điều chỉnh tương ứng. Thông thường, người dùng tiết kiệm phí bằng cách chọn “Delection option” để xóa dữ liệu đã lưu trên chuỗi và nhận chiết khấu.
  • Cơ chế PoS: dùng để chọn, khuyến khích, thưởng cho các validator và người ủy quyền.
  • Voting: bỏ phiếu, quyết định về quản trị và nâng cấp giao thức.

Hướng sử dụng của token SUI 

  • Thanh toán phí gas: SUI được sử dụng làm tiền tệ thanh toán gas cho tất cả các hoạt động trên Sui blockchain.
  • Bỏ phiếu cho các đề xuất quản trị 
  • Phần thưởng staking/bonding/slashing asset

Ví lưu trữ 

Sui phát hành ứng dụng Sui Wallet mã nguồn mở, cho phép người dùng tạo địa chỉ, theo dõi, quản lý tài sản (token hoặc NFT) và tương tác với các dApp trên Sui devnet.

Lộ trình phát triển

Sui Incentivized Testnet ra mắt vào tháng 8/2022. Testnet được tổ chức thành nhiều đợt với hai thử thách: “sink” (thử thách vận hành) và “swim” (thử thách dành cho nhà phát triển). 

Hiện tại, các nhà phát triển có thể:

  • Kết nối với Sui Devnet
  • Viết và thử nghiệm chuyển hợp đồng thông minh
  • Xuất bản và chạy hợp đồng thông minh MOVE
  • Lập trình với các đối tượng Sui
  • Chạy fullnode Sui
  • Sử dụng Sui Explorer theo dõi các giao dịch

Trong thời gian tới, Sui blockchain liên tục cập nhật các tính năng chính trước khi chuyển sang Mainnet. Mục tiêu của dự án là mở rộng hệ sinh thái của Web3, cung cấp cơ sở hạ tầng thích hợp để các nhà phát triển có thể nhanh chóng xây dựng và khởi chạy ứng dụng.

Đội ngũ phát triển 

Sui được thành lập bởi Mysten Labs. Cả ban lãnh đạo và phần đông nhân sự đều từng làm việc cho dự án Diem và phát triển ngôn ngữ lập trình Move. 

Đội ngũ phát triển đến từ Mysten Labs. Nguồn: Sui blockchain

Đối tác và nhà đầu tư 

Vòng gọi vốn Series A của dự án huy động được 36 triệu USD do a16z và Redpoint dẫn đầu, với sự tham gia của nhiều quỹ đầu tư khác như Coinbase Ventures, Lightspeed, Standard Crypto, Samsung NEXT, Scribble Ventures, Bienville…

Sui blockchain nhận được nhiều sự ủng hộ của các nhà đầu tư lớn. Nguồn: Sui blockchain

Tổng kết

Sui là dự án blockchain “sống dậy” từ đống tro tàn của Diem và hiện chỉ đang trong giai đoạn testnet. Dự án có nhiều tham vọng mở ra thế hệ blockchain mới có tính ứng dụng cao nhưng vẫn còn cần rất nhiều thời gian để phát triển, chỉnh sửa và xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh. 

“Người anh em” khác của Sui cũng được tạo nên từ Diem là Aptos – giao thức blockchain huy động được 350 triệu USD chỉ trong 6 tháng của năm 2022.

Leave a Reply